Kişilik Değerlendirme Ölçeği (KİDÖ) ebeveyn kabul-reddi algılarının birey üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi amacıyla Rohner ve arkadaşları tarafından geliştirilmiştir. EKAR Kuramı’na göre ebeveyn kabul-reddinin en fazla etkilediği yedi kişilik özelliği, KİDÖ’nün alt ölçeklerini oluşturmaktadır:
















KİDÖ’nün “Çocuk KİDÖ” ve “Yetişkin KİDÖ” olmak üzere iki ayrı formu bulunmaktadır. Çocuk ve ergenlerin genel kişilik uyumunu değerlendiren Çocuk KİDÖ’de yukarıda sözü edilen yedi kişilik özelliğinin her biri 6 madde ile irdelenmekte; dolayısıyla, Çocuk KİDÖ toplam 42 maddeden oluşmaktadır. Diğer yanda, Yetişkin KİDÖ’de sözü edilen yedi kişilik özelliğinin her biri 9 madde ile irdelenmekte; dolayısıyla Yetişkin KİDÖ’de 63 madde yer almaktadır.

KİDÖ’de yer alan maddelere “hemen hemen her zaman doğru”, “bazen doğru”, “nadiren doğru”, “hiç bir zaman doğru değil” biçiminde Likert tipi dörtlü bir ölçek üzerinde tepki verilmektedir. Genel psikolojik uyumunu yansıttığı düşünülen KİDÖ toplam puanı, yedi alt ölçek puanının toplanması ile belirlenmekte ve bu puan Çocuk KİDÖ için 42-168, Yetişkin KİDÖ için 63-252 puan arasında değişmektedir. Düşük puanlar kişinin genel psikolojik uyumunun “sağlıklı”, yüksek puanlar ise “sağlıksız” olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik & Geçerlik

Gerek Çocuk KİDÖ, gerekse Yetişkin KİDÖ’nün ülkemizdeki güvenirlik ve geçerlik çalışması Varan tarafından yapılmış ve elde edilen bulgular ölçeğin ülkemizdeki çocuk ve yetişkinlerin psikolojik uyumlarını güvenilir ve geçerli bir şekilde değerlendirdiğini göstermiştir.

Çocuk KİDÖ

Yaşları 9 ile 18 arasında değişen, yaklaşık 1700 denekle yapılan çalışmada Çocuk KİDÖ’nün alt ölçeklerin Cronbach Alpha iç-tutarlık katsayıları .53 ile .80 arasında değişmiştir. Ölçeğin toplam iç-tutarlık katsayısı .86 olarak hesaplanmıştır. EKRÖ iç tutarlık katsayılarına göre düşük gözükmekle birlikte, bu katsayılar KİDÖ’nün Amerika Birleşik Devletleri’nde yapılmış olan orijinal güvenirlik-geçerlik çalışmasında elde edilmiş olan katsayılardan daha yüksektir.

Ölçeğin yapı geçerliğini irdeleyen faktör analizi sonuçları da, Çocuk KİDÖ’nün ülkemizdeki geçerliğini desteklemiştir. Uygulanan faktör analizinde maddeler öncelikle Rohner’in çalışmalarında olduğu gibi üçlü kümeler haline getirilmiş ve faktör analizi oluşturulan 14 kümeye ait puanlara uygulanmıştır. Yukarıda da belirtildiği gibi, KİDÖ’de yedi alt ölçek bulunmaktadır. Ancak, Olumsuz Öz-Saygı ve Olumsuz Öz-Yeterlik alt ölçekleri genellikle tek bir faktöre yüklenmekte ve KİDÖ’de ortaya altı faktörlü bir yapı çıkmaktadır. Dolayısıyla KİDÖ’nün faktör analizinde altı faktörlü bir yapı araştırılmış ve uygulanan Oblimin Rotasyonu sonucunda bu altı faktörlü yapının net bir şekilde belirdiği görülmüştür. Beklendiği gibi, Olumsuz Öz-Saygı ve Olumsuz Öz-Yeterlik alt ölçekleri tek bir faktöre yüklenmiş ve bu faktör Olumsuz Öz-Değerlendirme faktörü olarak isimlendirilmiştir. Geriye kalan beş faktöre ait faktör yükleri incelendiğinde, diğer beş alt ölçeğin (Bağımlılık, Düşmanlık/Saldırganlık, Duygusal Tepkisizlik, Duygusal Tutarsızlık ve Olumsuz Dünya Görüşü) her birine ait küme puanlarının, .77 ile.94 arasında değişen faktör yükleri ile net bir şekilde beş faktörden birine yüklendiği belirlenmiştir. Belirlenen bu altı faktörün açıkladığı toplam varyans %75.81’dir. Bu sonuçların ışığında Çocuk KİDÖ’nün Türk çocuk ve ergenlerin genel psikolojik uyumunu geçerli bir şekilde değerlendirdiği sonucuna varılmıştır.

Yetişkin KİDÖ

Yetişkin KİDÖ’nün ülkemizdeki güvenirlik ve geçerlik çalışması yaşları 17 ile 78 arasında değişen yaklaşık 1700 denekle gerçekleştirilmiştir. Yapılan çalışmada Yetişkin KİDÖ’nün alt ölçeklerine ait Cronbach Alpha iç-tutarlık katsayıları .68 ile .82 arasında değişmiş, toplam iç-tutarlık katsayısı .91 olarak hesaplanmıştır.

Ölçeğin yapı geçerliğini irdeleyen faktör analizi sonuçları da, KİDÖ’nün ülkemizdeki geçerliğini desteklemiştir. Uygulanan faktör analizinde maddeler üçlü kümeler haline getirilmiş ve faktör analizi oluşturulan 21 kümeye ait puanlara uygulanmıştır. Yukarıda da belirtildiği gibi, KİDÖ’de yedi alt ölçek bulunmaktadır. Çocuk KİDÖ’de olduğu gibi, Yetişkin KİDÖ’nün faktör analizinde altı faktörlü bir yapı araştırılmış ve uygulanan Oblimin Rotasyonu sonucunda bu altı faktörlü yapının net bir şekilde oluştuğu görülmüştür. Beklendiği gibi, Olumsuz Öz-Saygı ve Olumsuz Öz-Yeterlik alt ölçekleri tek bir faktöre yüklenmiş ve bu faktör Olumsuz Öz-Değerlendirme faktörü olarak isimlendirilmiştir. Geriye kalan beş faktöre ait faktör yükleri incelendiğinde, diğer beş alt ölçeğin (Bağımlılık, Düşmanlık/Saldırganlık, Duygusal Tepkisizlik, Duygusal Tutarsızlık ve Olumsuz Dünya Görüşü) her birine ait küme puanlarının .78 ile.91 arasında değişen faktör yükleri ile net bir şekilde beş faktörden birine yüklendiği belirlenmiştir. Belirlenen bu altı faktörün açıkladığı toplam varyans %71.52’dir. Bu sonuçların ışığında Yetişkin KİDÖ’nün Türk yetişkinlerin genel psikolojik uyumunu geçerli bir şekilde değerlendirdiği sonucuna varılmıştır.