III.
Eş Kabul-Red/Kontrol Ölçeği (EŞKRÖ/K)
Intimate Partner Acceptance-Rejection/Control Questionnaire (IPARQ/Control)


FORM KİM? KİMİ DEĞERLENDİRİYOR?
  7. EŞKRÖ/Kontrol   Yetişkin     Eşini / Sevgilisini  



Rohner tarafından 2001 yılında geliştirilmiş olan EŞKRÖ/K, 13 maddelik kontrol alt ölçeği ile birlikte 73 maddeden oluşan ve kişinin eşi veya sevgilisiyle yakın ilişkisinde algıladığı kabul-reddi ve kontrolü değerlendirmeyi amaçlayan bir ölçektir. EŞKRÖ/K’nin gerek alt ölçekleri gerekse puanlanması EKRÖ/K Ölçeği ile tamamen aynıdır. Ancak, EKRÖ/K’de yer alan bazı maddeler EŞKRÖ/K’de küçük değişikliklerle yeniden yazılmıştır. Örneğin, EKRÖ/K’deki “Kötü davrandığımda bana söylenir veya beni azarlar” maddesi, EŞKRÖ/K’de “Bana söylenir veya beni azarlar” olarak değiştirilmiştir.

Altmış maddeden oluşan EŞKRÖ’de Sıcaklık/Şefkat, Düşmanlık/Saldırganlık, Kayıtsızlık/İhmal ve Ayrışmamış Red alt ölçek puanlarının toplanması ile elde edilen "EŞKRÖ toplam puanı", bireyin eşi veya sevgilisi ile ilişkisinde algıladığı kabul-reddin genel bir ölçümünü vermektedir. EŞKRÖ’de yer alan maddeler, EKRÖ’de olduğu gibi, “Hemen Hemen her zaman doğru” (4), “bazen doğru” (3), “nadiren doğru” (2), “hiç bir zaman doğru değil” (1) şeklinde dörtlü bir Likert tipi ölçek üzerinde yanıtlanmaktadır. Dolayısıyla, EŞKRÖ'den elde edilecek toplam puan 60 ile 240 arasında değişmekte; 60 puan en yüksek düzeyde kabul algısını gösterirken, 240 puan en yüksek düzeyde red algısını göstermektedir.

EKRÖ/K’de olduğu gibi, EŞKRÖ/K’de 13 maddeden oluşan Kontrol alt ölçeği bulunmakta ve bu alt ölçekle kişinin yakın ilişkisinde ne kadar kontrol algıladığı değerlendirilmektedir. EKRÖ/K’de olduğu gibi, EŞKRÖ/K’de de Kontrol alt ölçeğinden alınabilecek puanlar 13 ile 52 puan arasında değişmektedir.

Güvenirlik & Geçerlik

EŞKRÖ/K’nin ülkemizdeki güvenirlik ve geçerlik çalışması Varan tarafından yapılmıştır. Yaşları 17 ile 78 arasında değişen yaklaşık 1700 denekle yürütülen çalışmada elde edilen bulgular, EŞKRÖ/K’nin ülkemizdeki yetişkinlerin evlilik veya romantik ilişkilerinde algıladıkları kabul-red ve kontrolü güvenilir ve geçerli bir şekilde değerlendirdiğini göstermiştir.

EŞKRÖ’nün dört alt ölçeğinin Cronbach Alpha iç-tutarlık katsayıları .85 ile .96 arasında değişmiştir. Ölçeğin toplam iç-tutarlık katsayısı ise .97 olarak hesaplanmıştır. EŞKRÖ’nün yapı geçerliğini irdeleyen faktör analizi sonuçları da, ölçeğin ülkemizdeki geçerliğini desteklemiştir. Uygulanan faktör analizlerinde maddeler üç veya dörtlü kümeler haline getirilmiş ve faktör analizi bu kümelere ait puanlara uygulanmıştır. Uygulanan Oblimin Rotasyonu sonrasında madde kümelerinin beklendiği gibi iki ayrı faktöre yüklendiği görülmüştür. Öz-değerleri 9.78 ve 1.78 olan bu iki faktöre yüklenen kümeler incelendiğinde, birinci faktör “Red”, ikinci faktör ise “Kabul” olarak isimlendirilmiştir. Bu iki faktörün açıkladığı toplam varyans %72.26 olarak belirmiştir.

Diğer yanda, EŞKRÖ Kontrol alt ölçeğinin Cronbach Alpha iç-tutarlık katsayısı .88 olarak belirmiştir. Alt ölçeğin yapı geçerliğinin irdelenmesi amacıyla uygulanan faktör analizi sonucunda oluşturulan beş kümenin yine beklendiği gibi iki ayrı faktöre yüklendiği görülmüştür. Öz-değerleri 3.02 ve 1.08 olarak hesaplanan bu iki faktöre yüklenen kümeler incelendiğinde, birinci faktör “izin vericilik”, ikinci faktör ise “kısıtlayıcılık” olarak isimlendirilmiştir. Bu iki faktörün açıkladığı toplam varyans ise %82 olarak bulunmuştur.

Bu sonuçların ışığında EŞKRÖ/K’nin Türk yetişkinlerin romantik ilişkilerinde algıladıkları kabul-red ve kontrolü güvenilir ve geçerli bir şekilde değerlendirdiği sonucuna varılmıştır.




© 2009-2012 Doç. Dr. Azmi Varan
Bu sitenin içeriği Doç. Dr. Azmi Varan'a aittir ve izinsiz kullanılması yasaktır.
Tasarım ve Programlama: BeratWEB