Azmi Varan

EKAR Kuramı Araştırmaları

TA Araştırmaları

Diğer Araştırmalar


Çalışmanın Başlığı Title of the study	:	Anne Kabul-Red Algısının Ergenlerin Psikolojik Sıkıntılarına Etkisi: Erken Dönem Uyumsuz Şemaların Aracı Rolü The Effects of Maternal Acceptance-Rejection on Psychological Distress of Adolescents: The Mediator Roles of Early Maladaptive Schemas

Araştırmacı/lar Researcher/s	:	Dilek Sarıtaş

Yılı Year	:	2007

Çalışmanın durumu Present status	:	Tamamlandı Completed

Diğer Bilgiler Other info	:	Yüksek Lisans Tezi Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Psikoloji Bölümü, Danışman: Doç. Dr. Tülin Gençöz Master’s Degree Thesis Middle East Technical University, Institute of Social Sciences, Department of Psychology, Supervisor: Doç. Dr. Tülin Gençöz

Özet	:
Bu çalışmanın amacı anne kabul-red algısı ile ergenlerin psikolojik sıkıntıları arasındaki ilişkiyi araştırmaktır. Aynı zamanda, Erken Dönem Uyumsuz Şemalar’ın bu ilişkideki aracı rolünün araştırılmasıdır. Çalışmaya 198’i kız, 158’i erkek olmak üzere, toplam 356 lise 2. sınıf öğrencisi katılmıştır. Katılımcıların yasları 15 ile 18 arasında değişmektedir. Data toplama aracı olarak demografik bilgi formu, Young Sema Ölçeği, Ebeveyn Kabul-Red Ölçeği, Süreklilik Kaygı ölçeği ve Süreklilik Öfke Ölçeği kullanılmıştır. Temel analizler öncesinde, ergenler için sema ölçeği üzerinde faktör analiz işlemleri uygulanmıştır. Bu analizler sonucunda, sema ölçeği; Sınır Tanımama-Yüksek Standartlar, Ayrılma-Reddedilme ve Özerkliğini Kaybetme- Başkalarının Güdümüne Girme olmak üzere üç genel alt gruba ayrılmıştır. Öfke, Olumlu ve olumsuz duygu durumu, kaygı gibi psikolojik stress ölçümleri açısından, annesi tarafından kabul edildiğini düşünen ve reddedildiğini düşünen ergenler arasındaki farklılıkları değerlendirmek için varyans analizleri uygulanmıştır. Analiz sonuçları red algılayan ergenlerin, kabul algılayanlara kıyasla öfke, olumsuz duygu hali ve kaygı durumlarını daha çok yaşadıklarını göstermiştir. Sınır Tanımama-Yüksek Standartlar, Ayrılma-Reddedilme ve Özerkliğini Kaybetme-Başkalarının Güdümüne Girme gibi semaların anne kabul-red algısı ile ergenlerin psikolojik sıkıntıları ilişkisinde aracı rolünü araştırmak için Baron ve Kenny’in (1986) belirttiği şekilde hiyerarşik regresyon analizleri yapılmıştır. Regresyon analizleri sonucunda genel olarak anne red algısının ve semaların ergenlerin psikolojik sıkıntıları üzerinde temel etkileri olduğu bulunmuştur. Ancak, ayrılma-reddedilme dışındaki semaların aracı rolü olmadığı görülmüştür. Araştırma, ayrılma-reddedilme semasının, anne red algısı ve öfke arasında aracı rol oynadığını göstermiştir. Bu bulgular literatür desteği ile tartışılmış, ileride yapılabilecek araştırma konuları önerilmiş ve bu çalışmaların sonuçlarının terapi sürecine katkıları tartışılmıştır.
Summary	:
The purpose of the present study was to investigate the relationships between perceived maternal rejection and psychological distress of adolescents. In addition to that, mediator roles of early maladaptive schemas in this relationship were explored. A total of 356 second-grade high school students (198 females and 158 males) were participated in the study. Participants ranged in age from 15 to 18 (M = 16.17, SD= 0.53). Data was collected by a questionnaire packet consisting Demographic data form, Young Schema Questionnaire (YSQ), Parental Acceptance and Rejection Questionnaire (PARQ) , trait part of the State-Trait Anxiety Inventory (STAI-T), trait part of State-Trait Anger Inventory (ANG-T) Positive and Negative Affect Schedule PANAS). Preceding the main analyses, factor analysis for YSQ was performed. It yielded three higher-order factors for YSQ as Impaired Limits- Exaggerated Standards, Disconnection-Rejection, and Impaired Autonomy-Other Directedness. Following factor analysis, ANOVAs were employed to assess differences between adolescents perceiving high acceptance and high rejection in terms of psychological distress measures (i.e., anger, positive effect, negative effect, and anxiety). It was found that adolescents perceiving high rejection were more likely to experience anger, negative effect, and anxiety than those perceiving high acceptance. In order to test whether Impaired Limits-Exaggerated Standards, Disconnection-Rejection, and Impaired Autonomy-Other Directedness mediate the relationship between perceptions of maternal rejection and adolescents’ anger, positive effect, negative effect, and anxiety respectively, separate hierarchical regression analyses were conducted as suggested by Baron and Kenny (1986). Mediation analyses revealed in general that both maternal rejection and schema domains had main effects on psychological distress measures. However, none of the schema domains did mediate the relationship between maternal rejection and psychological distress measures except for the disconnection-rejection schema domain. The result revealed that disconnection-rejection schema domain mediated the relationship between maternal rejection and anger. These findings were discussed with reference to the relevant literature. Future research topics were suggested and therapeutic implications of the study were discussed.